เขาใหญ่

พื้นที่ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ 2,215.42 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วยป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น ทุ่งหญ้า และป่ารุ่นที่สอง ป่าฝนเป็นป่าที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 400-1000 เมตร มีพืช 3,000 สายพันธุ์ ผีเสื้อมากกว่า 189 สายพันธุ์ นกป่ามากกว่า 350 สายพันธุ์ และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 71 สายพันธุ์ รวมถึงช้าง เสือ ชะนี กวาง และหมูป่า พบได้ในทุ่งหญ้ากว้างใหญ่

อุทยานแห่งชาติ ตั้งอยู่ใน 11 อำเภอ ใน 4 จังหวัด ได้แก่ อำเภอปากช่อง อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา อำเภอนาดี อำเภอกบินทร์บุรี อำเภอประจันตคาม อำเภอเมืองปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี; อำเภอปากพลี อำเภอบ้านนา อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก; และอำเภอแก่งคอย อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของประเทศไทย ได้รับการประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2505 และได้รับฉายาว่า “อุทยานมรดกอาเซียน”

ประวัติอุทยาน

ในอดีตการเดินทางติดต่อระหว่างภาคกลางกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีอุปสรรคให้ผ่านป่าดงดิบขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยอันตรายทั้งสัตว์เดรัจฉานและไข้ป่า หลายคนที่เดินทางผ่านป่าแห่งนี้เสียชีวิต จึงถูกขนานนามว่าดงพญาไฟ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตเมื่อมีการเปิดทางรถไฟกรุงเทพฯ-นครราชสีมา ทรงเห็นว่าชื่อดงพญาไฟฟังดูน่ากลัว จึงขอเปลี่ยนชื่อเป็นดงพญาเย็นตั้งแต่นั้นมา

เมื่อสร้างทางรถไฟแล้ว ชาวบ้านก็เข้ามายึดครองพื้นที่ร่วมกัน โดยเฉพาะบนยอดเขา โดยเคลียร์ป่าเพื่อทำการเกษตร และในปี พ.ศ. 2465 ได้ขอให้จัดตั้งตำบลเขาใหญ่ แต่การเดินทางขึ้นสู่ยอดเขานี้ค่อนข้างยากซึ่งห่างไกลจากการปกครองของรัฐบาล ตำบลเขาใหญ่เป็นที่มาของถ้ำโจรจนถึงปี พ.ศ. 2475 รัฐบาลได้ส่งปลัดกระทรวงไปปราบโจรทั้งหมด แต่สุดท้ายปลัดฯ เสียชีวิตด้วยโรคไข้เลือดออก ได้ตั้งศาลเจ้าขึ้นเป็นที่เคารพนับถือจนถึงปัจจุบัน

หลังปราบโจรร้าย รัฐบาลเห็นว่าตำบลเขาใหญ่นี้ปกครองยาก ยังเหลือแหล่งบังเกอร์โจรอีก จึงยุบตำบลเขาใหญ่และให้ชาวเขาทั้งหมดย้ายลงมาอาศัยอยู่ด้านล่าง ป่าที่เคลียร์ทำไร่แล้วยังมองเห็นเป็นทุ่งหญ้าโล่งบนเขาใหญ่

พ.ศ. 2502 จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เห็นว่าบริเวณนี้เขาใหญ่อุดมไปด้วยธรรมชาติ สวยงามมาก เหมาะสำหรับใช้เป็นที่พักผ่อน แต่มีปัญหาเรื่องการตัดไม้ทำลายป่า จึงมีการสำรวจพื้นที่บริเวณตำบลเขาใหญ่เดิมและพื้นที่โดยรอบและได้ตราพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ ก่อตั้งเขาใหญ่เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2505 เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของประเทศไทย และได้ตัดถนนธนะรัชต์แยกจากถนนมิตรภาพถึงเขาใหญ่โดยถนนเส้นนี้ขึ้นไปบนเขาใหญ่และจะแยกออกเป็นสองสายคือไปสิ้นสุดที่น้ำตกเหวสุวัตแห่งหนึ่งและสิ้นสุดที่เขาเขียวอีกสายหนึ่ง ซึ่งก่อนปี พ.ศ. 2525 ธนะรัชต์ ถนนเป็นถนนสายเดียวที่จะไปถึงเขาใหญ่

ในปีพ.ศ. 2523 ถนนปราจีนบุรี-เขาใหญ่ถูกตัดขาด และถนนเส้นนี้เปิดขึ้นในปี 2525 ทำให้การเดินทางสะดวกขึ้น และการเดินทางจากกรุงเทพใช้ระยะทางที่สั้นกว่า อีกทั้งเส้นทางมีความชันและมีทางโค้งน้อยกว่าถนนธนะรัชต์เดิม ทั้งยังทำให้การท่องเที่ยวทางตอนใต้ของอุทยานสะดวกยิ่งขึ้น เช่น สามารถไปน้ำตกเหวนรกได้โดยตรง เดิมต้องเดินเข้ามาจากอำเภอปากพลีและเดินไปตามหน้าผา แต่การตัดถนนสายใหม่สามารถนำรถยนต์มาจอดและเดินต่อไปได้ประมาณ 1 กิโลเมตรก็จะถึงน้ำตกเหวนรก

เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2548 อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ อุทยานแห่งชาติทับลาน อุทยานแห่งชาติปางสีดา อุทยานแห่งชาติตาพระยา และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ได้รับการประกาศให้เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติโดย UNESCO ภายใต้ชื่อ “กลุ่มป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่” อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ได้รับรางวัลอุทยานแห่งชาติสีเขียวระดับทอง (ดีเลิศ) ประจำปี 2563

ก่อนหน้า : เรื่องราวที่ฉันเล่าเป็นหนึ่งในหลายตำนานของ ทัชมาฮาล